(Trích Làng quê , Nguyễn Quang Thiều, Những người lính của làng , NXB Quân đội nhân dân, 1996, tr.3 - 4)  

Thực hiện các yêu cầu:  

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.  

Câu 2. Chỉ ra những hình ảnh của làng quê qua nỗi nhớ của nhân vật trữ tình trong khổ thơ thứ hai của đoạn trích.  

Câu 3. Phân tích  tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong đoạn thơ:  

Mặt trời đến với chúng tôi   
Mưa gió đến với chúng tôi   
Người lớn đến với chúng tôi   
Và tất cả   
Chúng tôi hét vang lên vì hạnh phúc  

Câu 4. Nêu những tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho làng quê được thể hiện trong đoạn trích.  

Câu 5. Từ suy ngẫm của tác giả "Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời", anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về của khát vọng của con người trong cuộc sống.   

II. VIẾT (6 điểm)  

Câu 1 (2 điểm)  

          Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích mạch cảm xúc của đoạn trích trong bài thơ “Làng quê” (Nguyễn Quang Thiều) ở phần đọc hiểu.  

Câu 2 (4 điểm)  

“Dấn thân là một phẩm chất của người trẻ - dấn thân để khẳng định mình, để bơi ra biển lớn, dám đối đầu, vượt qua mọi thách thức, trở ngại, để trở thành phiên bản tốt hơn chính mình ngày hôm qua” (TS. Đỗ Thị Thu Hằng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thanh niên – Trung ương Đoàn).  

Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về sứ mệnh “dấn thân” của thế hệ trẻ ngày nay trong kỷ nguyên đất nước vươn mình.  

ĐÁP ÁN THAM KHẢO  

I. ĐỌC HIỂU  

II. VIẾT  

Câu 1: (Đây là bài viết chuyên sâu để thầy/cô tham khảo phục vụ công tác giảng dạy)  

* Mạch cảm xúc của đoạn thơ vận động một cách tự nhiên theo cảm xúc của nhân vật trữ tình “chúng tôi” khi “nghỉ ven đường ra mặt trận” và “nhớ làng quê”.  

* Cảm xúc của “chúng tôi” bắt đầu từ nỗi cô đơn, kiệt quệ khi “nghỉ ven đường ra trận”, đến nỗi nhớ quê da diết, và cuối cùng bừng lên trong niềm hạnh phúc, tự hào và biết ơn sâu sắc khi hồi tưởng về tuổi thơ nơi làng quê.   

- Cảm xúc cô đơn, kiệt quệ của người lính trong hoàn cảnh khắc nghiệt:  

+ Mở đầu đoạn thơ, nhân vật trữ tình khắc họa cảnh nghỉ ngơi trong hành trình gian truân trên đường ra mặt trận: "Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu / Chúng tôi chẳng còn nhớ nữa" Sự mơ hồ về thời gian thể hiện nỗi gian truân trong hành trình của người lính. Những đêm dài hành quân nối tiếp nhau khiến khái niệm ngày tháng dường như nhòe đi, chỉ còn lại cảm giác mỏi mệt và lạc lõng.  

+ Không gian thiên nhiên xuất hiện với sự hoang vắng, rời rạc :"Tiếng dế kêu trong cỏ bơ phờ / Cuối trời dong lên một mảnh trăng đầu tháng / Và bắt đầu tiếng gió thổi tìm cây". Tiếng dế kêu yếu ớt, ánh trăng nhợt nhạt và gió thổi vô định là những hình ảnh đầy ám ảnh, tất cả như phản chiếu tâm trạng kiệt quệ, cô đơn của người lính giữa chiến trường xa lạ.  

- Từ sự cô đơn nơi chiến trường, cảm xúc dần chuyển sang nỗi nhớ quê hương - nơi lưu giữ những hình ảnh yên bình và thân thuộc: "Và bắt đầu chúng tôi nhớ làng quê / Con đường nhỏ chạy mòn cùng kỷ niệm / Tiếng chó thức vọng về từ ngõ vắng / Bông hoa đèn khe khẽ nở trong mơ" . Hình ảnh làng quê hiện lên qua những chi tiết giản dị nhưng giàu sức gợi. Đó là nỗi nhớ về con đường nhỏ mòn theo bước chân bao thế hệ, về tiếng chó sủa xa vọng về từ ngõ, về ánh đèn leo lét trong giấc mơ. Nỗi nhớ ấy không chỉ là kỷ niệm mơ hồ, mà còn là cảm giác khắc khoải da diết về một phần máu thịt của mình – nơi chở che và nâng đỡ những bước chân đầu tiên của cuộc đời.  

- Mạch cảm xúc khép lại bằng niềm hạnh phúc, tự hào và biết ơn bừng lên trong “chúng tôi” khi hồi tưởng về kí ức tuổi thơ đẹp đẽ nơi làng quê.   

+ Niềm hạnh phúc dâng trào khi nhân vật trữ tình ý thức sâu sắc về sự gắn bó máu thịt với làng quê – nơi đã ban tặng sự sống:  

Chúng tôi đã sinh ra   
Sau những cơn đau của mẹ   
Chúng tôi khóc chào đời   
Và mặt trời đến đón   
Hoa nắng xòe trước cửa mẹ đi ra  

Những câu thơ không chỉ là tình yêu của “ chúng tôi” dành cho làng quê mà còn là lòng tri ân với sự sống thiêng liêng mà làng quê trao tặng. Những “cơn đau của mẹ” và tiếng khóc chào đời gợi lên lòng biết ơn đối với sự sống mà quê hương và tình mẫu tử đã trao tặng. Ánh mặt trời, hoa nắng nơi hiên nhà không chỉ là những hình ảnh đẹp của làng quê, mà còn tượng trưng cho sự bình yên và niềm hạnh phúc đầu đời được gieo mầm tại nơi đây. Từng câu thơ vang lên như một lời tri ân chân thành, chan chứa niềm tự hào, hạnh phúc về mảnh đất đã nuôi dưỡng cả thể xác lẫn tâm hồn của những con người đang hướng về nó với tình yêu tha thiết.  

+ “Chúng tôi lớn ào lên như cơn gió.../     Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời”. cảm xúc của nhân vật trữ tình “chúng tôi” bùng lên mãnh liệt, tràn đầy niềm tự hào và hạnh phúc về tuổi thơ gắn bó với làng quê. Những hình ảnh so sánh mạnh mẽ như “ào lên như ngọn gió” hay “chảy qua làng mùa mưa” gợi tả sự sống động, tự do và năng lượng dồi dào của những đứa trẻ lớn lên giữa thiên nhiên bao la. Làng quê không chỉ ban tặng họ ánh mặt trời, mưa gió, mà còn là vòng tay yêu thương của con người, làm nên một tuổi thơ trọn vẹn và hạnh phúc. Tiếng “hét vang lên vì hạnh phúc” chính là lời khẳng định mạnh mẽ tình yêu và niềm tự hào về cuộc sống nơi quê hương. Hình ảnh “chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời” là biểu tượng đẹp đẽ cho khát vọng bay cao, bay xa, được chắp cánh từ chính tình yêu sâu đậm với làng quê thân thương.  

=> Đánh giá:  Mạch cảm xúc của đoạn thơ vừa tái hiện chân thực nỗi lòng người lính nơi chiến trường, vừa làm sáng lên tình yêu mãnh liệt của họ dành cho quê hương. Mạch cảm xúc vận động từ cô đơn, mỏi mệt, đến nhớ nhung, rồi bừng sáng trong hạnh phúc và tự hào, đã khắc họa sâu sắc sợi dây gắn bó thiêng liêng giữa con người và cội nguồn. Qua đó, bài thơ không chỉ là tiếng nói của một cá nhân, mà còn là bản hòa ca của những người con mang nặng tình yêu quê nhà. Đoạn thơ gieo vào lòng người đọc niềm tin mãnh liệt rằng, dù trong gian khó, sức mạnh từ quê hương sẽ luôn là ánh sáng dẫn đường, nâng bước để ta vượt qua mọi nghịch cảnh trong cuộc sống.   

Câu 2:  

a. Mở bài:  

Tuổi trẻ là ngọn lửa nhiệt huyết cháy sáng giữa bầu trời, là tiếng vọng của những ước mơ không biên giới. Trong kỷ nguyên đất nước vươn mình hội nhập, khi thời đại trao tay thế hệ trẻ một chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa toàn cầu, “dấn thân” không chỉ là một phẩm chất mà còn là một sứ mệnh thiêng liêng. Dấn thân là hành trình tự khẳng định bản thân, không ngại thử thách, không sợ thất bại, để vẽ nên dấu ấn cá nhân trên bản đồ thời đại. Đó cũng là lời hồi đáp mạnh mẽ của người trẻ Việt Nam trước lời kêu gọi dựng xây, làm rạng danh quê hương giữa những biến chuyển không ngừng của thế giới.  

b. Thân bài:  

* Giải thích:  

- Dấn thân là hành động bước ra khỏi vùng an toàn, đối mặt với khó khăn, thử thách để theo đuổi mục tiêu lớn lao. Đó là sự can đảm vươn mình đến những chân trời mới, vượt qua sợ hãi và định kiến để tự khẳng định giá trị bản thân. Hơn cả một thái độ sống, dấn thân còn là hành trình không ngừng nghỉ để hoàn thiện và cống hiến.  

- Kỷ nguyên đất nước vươn mình là giai đoạn phát triển mạnh mẽ và đột phá của một quốc gia, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc trên các lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, khoa học, và vị thế quốc tế. Đây là thời kỳ mà đất nước vượt qua thách thức, khẳng định khát vọng vươn lên, hội nhập và tạo dựng tương lai bền vững.  

* Bàn luận:  

- Cơ sở của vấn đề:  

+ Bối cảnh xã hội : Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên bùng nổ tri thức và công nghệ, nơi thế giới mở ra không biên giới và cơ hội trao tay những ai biết nắm bắt. Đất nước đang trên đà hội nhập sâu rộng, vươn mình mạnh mẽ trong dòng chảy kinh tế, văn hóa và chính trị toàn cầu. Đây cũng là thời kỳ cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân không chỉ vững chuyên môn mà còn giàu bản lĩnh để đáp ứng những đòi hỏi khắt khe của thời đại.  

+ Thực trạng của vấn đề : Thế hệ trẻ ngày nay có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nhưng không phải ai cũng sẵn sàng dấn thân. Một bộ phận thanh niên còn e ngại thử thách, lựa chọn an phận trong sự thoải mái của hiện tại. Ngược lại, những người trẻ dám dấn thân lại đang tỏa sáng, trở thành nguồn cảm hứng và là động lực để cộng đồng tiến lên.  

- Tại sao thế hệ trẻ cần "dấn thân" trong kỷ nguyên đất nước vươn mình?  

+ Thứ nhất, dấn thân là cách duy nhất để khẳng định giá trị bản thân và phát triển vượt bậc. Khi bước ra khỏi giới hạn, chúng ta học cách đối mặt với thất bại, làm chủ kỹ năng mới và khai phá tiềm năng chưa từng được nhận ra. Chính những trải nghiệm ấy biến người trẻ thành phiên bản tốt hơn mỗi ngày, vững vàng trước những cơ hội và thách thức lớn lao.  

+ Thứ hai, dấn thân không chỉ vì cá nhân mà còn vì sự phát triển của cộng đồng và đất nước. Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, mỗi nỗ lực của người trẻ là một viên gạch xây nên tòa nhà vững chắc cho tương lai dân tộc. Không dấn thân, chúng ta không chỉ tụt hậu so với thế giới mà còn để lỡ trách nhiệm làm rạng danh quê hương trong mắt bạn bè năm châu.  

+ Cuối cùng, nếu người trẻ không dấn thân, họ sẽ mãi mắc kẹt trong vòng xoay quen thuộc của sự an toàn . Không có thử thách, không có sự lớn lên; không có thất bại, sẽ chẳng có thành công. Một cuộc đời không dấn thân sẽ là một cuộc đời nhạt nhòa, không đủ sức để khơi nguồn cảm hứng và kiến tạo những giá trị bền vững.  

- Thế hệ trẻ ngày nay cần làm gì để thực hiện sứ mệnh dấn thân trong kỷ nguyên đất nước vươn mình?  

+ Thứ nhất, không ngừng học tập và làm chủ tri thức để bắt kịp thời đại. Trong kỷ nguyên số hóa và hội nhập, tri thức là tấm vé thông hành đưa thế hệ trẻ bước ra thế giới. Việc không ngừng học hỏi, từ trường lớp đến trải nghiệm thực tế, sẽ giúp họ tiếp cận những cơ hội mới và phát huy tối đa tiềm năng. Học không chỉ để biết, mà còn để hiểu, để sáng tạo và kiến tạo giá trị. Khi người trẻ làm chủ tri thức, họ không chỉ khẳng định bản thân mà còn làm giàu thêm trí tuệ quốc gia.  

+ Thứ hai, dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn để đón nhận thách thức. Trong một thế giới đầy biến động, người trẻ không thể mãi an phận trong sự dễ dàng, mà cần dám nghĩ lớn, làm lớn. Thách thức không phải là rào cản mà là cơ hội để rèn luyện ý chí, bản lĩnh và trưởng thành. Sự dấn thân của họ không chỉ là hành động cá nhân mà còn là lời khẳng định rằng thế hệ trẻ Việt Nam sẵn sàng đối mặt với mọi sóng gió. Bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, họ sẽ trở thành nhân tố dẫn đầu trên con đường đưa đất nước vươn xa.  

+ Thứ ba, sống có trách nhiệm và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến cho quê hương. Dấn thân không chỉ để tìm kiếm vinh quang cá nhân, mà còn là hành trình chung tay dựng xây đất nước. Mỗi người trẻ cần ý thức rằng thành công của mình là một phần trong sự phát triển bền vững của dân tộc. Khát vọng lớn lao phải đi kèm với trách nhiệm lớn lao, biến   

từng ước mơ nhỏ bé thành động lực cho tương lai đất nước. Khi người trẻ cùng chung tay, đất nước sẽ có đủ sức mạnh để vươn mình trong kỷ nguyên hội nhập.  

- Mở rộng vấn đề, trao đối ý kiến khác/trái chiều:  

+ Ý kiến trái chiều “Dấn thân chỉ dành cho số ít những người giỏi, không phải sứ mệnh của toàn bộ thế hệ thanh niên”.  

+ Phản biện: Quan điểm hoàn toàn sai, bởi dấn thân không chỉ dành riêng cho những người xuất sắc mà là con đường dành cho mọi người trẻ khát khao vươn lên. Thực tế, những cá nhân thành công đều từng bắt đầu từ những bước đi nhỏ bé, đầy thử thách. Chính dấn thân là cách để người trẻ khám phá năng lực tiềm ẩn, giúp họ dần trở nên giỏi hơn và bản lĩnh hơn. Vì vậy, không phải người giỏi mới cần “dấn thân” mà  sự “dấn thân” mơi tạo nên thê hệ thanh niên sáng tạo, giỏi giang và bản lĩnh.  

- Rút ra bài học cho chính mình:  

+ Bắt đầu từ những việc nhỏ bé nhất, hãy học cách thể hiện trách nhiệm với xã hội bằng việc tích cực tham gia vào những hoạt động của địa phương, đoàn trường như xây dựng môi trường, đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ những hoàn cánh khó khăn,..  

+ Tích cực trau dồi kĩ năng sống, kĩ năng tin học, tiếng anh, công nghệ để hòa nhập trong xu thế hội nhập,..  

+ Hội nhập nhưng phải ý thức về trách nhiệm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, học hỏi những thành tựu về khoa học – công nghệ để làm nên giá trị cho bản thân và cống hiến cho đấ nước,..  

+ vv...  

* Kết bài:   

Dấn thân không chỉ là bước chân đi tìm thành công, mà còn là hành động dâng hiến trọn vẹn cho ước mơ, lý tưởng và sự phát triển bền vững của quê hương. Thế hệ trẻ ngày nay, trong sự chắp cánh của tri thức, công nghệ và lòng tự tôn dân tộc, chính là ngọn gió lớn đưa con thuyền Việt Nam vượt sóng lớn ra khơi xa. Và mỗi hành trình dấn thân ấy, dù nhiều gian nan, chính là minh chứng sống động cho sự trưởng thành, bản lĩnh và khát vọng vươn lên, để ngày mai, mỗi người trẻ đều có thể tự hào nhìn lại dấu chân mình trên con đường dẫn đến tương lai rạng rỡ.